مدت زمان مطالعه ۷ دقیقه

نقشه مغزی

یکی از روش های تخصص برای رسیدن به شناخت علمی از وضعیت مغزی افراد، نقشه برداری مغزی است. پیشرفت علوم فنون دوران کنونی موجب ابداع روش های جدید برای درمان، بهبود شرایط سلامتی و نجات جان مردم شده است.

دستاوردهای نوین عرصه پزشکی، علاوه بر دگرگون کردن روش های درمانی، پیشگیری از بروز بسیاری از بیماری های خطرناک را هم میسر کرده است.

از جمله جدیدترین تکنولوژی هایی که به درمان و پیشگیری بیماری ها می تواند کمک کند، تکنیک نقشه برداری از مغز است. در شیوه برداشتن نقشه مغزی، با بهره گیری از فناوری های عملی، عملکرد و ساختار بیولوژیک مغز به صورت یک نقشه زمانی/فضایی نمایش داده می شود و مورد بررسی قرار می گیرد.

این فناوری نوین عرصه پزشکی، با بهره گیری از علوم مختلف مهندسی، پزشکی، ریاضیاتی، شیمیایی و نانوتکنولوژی، ابداع شده است.

در ابتدا باید تعریف دقیق و روشنگرانه از نقشه مغزی را ارائه کنیم.

 

نقشه مغزی چیست؟

نقشه مغزی در اصطلاح پزشکی، الکتروانسفالوگرافی کمّی ((EEG، نامیده می شود. نوار مغزی یا الکتروانسفالوگرافی ابزاری تشخیصی است که با بهره گیری از آن امکان ثبت فعالیت های امواج مغزی، میسر می شود.

اگر مغز بر اثر عوامل فیزیکی دچار آسیب شده باشد، جریان های الکتریکی بافت طبیعی مغز را دچار اختلال خواهند کرد.

البته مسائل دیگری  مانند تشنج، افسردگی، اضطراب، وسواس فکری، اختلالات یادگیری، مشکلات دوقطبی و … نیز موجب غیرطبیعی شدن فعالیت امواج مغزی خواهند شد.

شکل امروزی نقشه مغزی، که این روزهای با عنوان نوار مغزی کمّی و یا دیجیتال نامیده می شود از دهه هفتاد قرن بیستم، ابداع شد. در ابتدا چندان مورد استقبال و استفاده قرار نگرفت اما، در عصر کنونی، یکی از غالب ترین شیوه های مورد استفاده برای تشخیص مشکلات مغزی در مراکز درمانی و پژوهشی است. از طریق نقشه مغزی دیجیتال یا الکتروانسفالوگرافی کمّی، این امکان برای پزشکان و متخصصان فراهم می آید که اطلاعات بسیار زیادی در مورد عملکرد مغز به دست بیاورند.

بیشتر بخوانید
نوروتراپی

کاربردهای نقشه برداری از مغز (QEEG)

  • کمک به شناسایی اختلالات موجود در مغز
  • مشخص شدن تغییرات به وجود آمده در مغز
  • تشخیص قرار داشتن مغز در حالت غیرنرمان
  • ارزیابی دقیق اختلالات مغزی به منظور یافتن راهکارهای درمانی
  • تعیین شدت ناهنجارهای به وجود آمده در مغز
  • کمک به درمان بسیاری از مشکلات روحی و روانی

دستگاه های نوین نقشه برداری از مغز

در دوران کنونی، انقلابی مهم و جدید در عرصه تکنولوژی علومِ شناختی و اعصاب، رخ داده است، که امکان از انجام نقشه برداری از مغز را با استفاده از هدست و دستگاه های نقشه برداری گوشی های تلفن همراه فراهم آورده است.

تفاوت نوار مغزی با نقشه مغزی

تفاوت نقشه مغزی QEEG با سایر شیوه های تصویربرداری از مغز مانند، سی تی، ام آرآی، پت و اسپکت در آن است که سایر روش ها عموما، عواملی مانند جریان خون در مغز، ساختار و متابولیسم مغز را مورد بررسی قرار می دهند، اما نقشه مغزی QEEG فعالیت های الکتریکی مغز را اندازه گیری و فاز، قدرت و دامنه امواج مغزی را مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهد.

حقیقت این است که بروز اختلال در امواج مغزی، به تنهایی نشانه یک ناهنجاری در مغز می تواند باشد.

مغز انسان از صدها میلیون سلول نگهدارنده و نورون عصبی تشکیل شده است که از طریق آن ها ما می توانیم خاطرات خود را در طول زندگی به خاطر بیاوریم. ما توانایی های مختلف مغز برای انجام فعالیت های مختلف مانند نوشتن شعر، ساختن مجسمه، اختراعات علمی و … استفاده می کنیم، بنابراین نقشه برداری جامع و کامل از مغز پروژه ای طولانی مدت و بسیار پیچیده است.

هدف از نقشه برداری از مغز چیست؟

یکی از اهداف مهم نقشه برداری مغز، مرتبط ساختن ساختار مغز به عملکرد آن است. باید مشخص شود که هر بخشی از مغز، توانایی انجام چه کارهایی را به انسان می دهد. مثلا کدام بخش مغز، قدرت منطق و تجزیه و تحلیل را به انسان می دهد و کدام یک از بخش های مغز دارای قوه خلاقه است.

بیشتر بخوانید
نوروفیدبک

تاکنون روش های بسیار زیادی از سوی دانشمندان برای بررسی ساختار و کارکرد مغز، انجام شده است. به این صورت که آنان تصاویر به دست آمده از مغزهای سالم را در مقایسه مغزهای آسیب دیده قرار دادند و از طریق بررسی تفاوت های آن ها سعی در پی بردن به چگونگی عملکرد سیستم مغزی دارند.

البته برای تکمیل شدن تحقیقات، دانشمندان حتی به بررسی ساختار مغز پستانداران نخستین با پستانداران کوچک نیز پرداخته اند. همچنین عملکرد سیستم عصبی بی مهرگان را نیز مورد تفحص قرار داده اند.

نقشه برداری از مغز

هدف از نقشه برداری مغز بهبود عملکرد مغزی می باشد.

شیوه بررسی نورون های مغز

بررسی نورون های مغز در سطح میکروسکوپی انجام می پذیرد. به این صورت که از طریق تصویر عینی و واضحی که با استفاده از نقشه مغزی به دست می آید، می توان نموداری از شیوه اتصال نورون های مغز به یکدیگر، بوجود آورد تا از طریق آن مشکلات، آسیب ها و اختلالات مغز را رفع نمود.

نقشه برداری از مغز چه مزایایی دارد؟

از نقشه مغز علاوه بر درمان بسیار از اختلالات روحی و روانی، می تواند برای انجام هر چه بهتر جراحی های مغزی نیز استفاده کرد.

از طریق نقشه برداری از مغز می توان قسمت آسیب دیده آن را برای درمان، پیدا کرد.

بسیاری اختلالات مانند، اختلال دوقطبی، هراس، استرس، افسردگی، افراط در خوردن، حملات پانیک، و… از طریق نقشه برداری از مغز می توان مورد بررسی قرار داد.

چرا بسیاری از اختلالاتی که برشمرده شده تحت تاثیر به وجود آمدن تغییرات   نحوه عملکرد امواج مغزی در نواحی خاص مغز هستند. با کمک نقشه برداری از مغز می توان پی برد که در کدام نواحی از مغز امواج دچار اختلال شده اند و سپس درمان های امن، بدون عوارض و اثربخش را آغاز نمود.

نقشه مغزی چگونه انجام می شود؟

ابزارهای نوروفارماتیک، داده های مغزی را به صورت فرمتی قابل استفاده در قالب تصاویری از مدل های رفتار نورون و نقشه های ژن در اینترنت به نمایش در می آورند.

این دیتاها در اینترنت به اشتراک گذاشته می شوند تا امکان تحقیق، بررسی و اکتشاف با استفاده از آن ها، امکان پذیرتر شود.

بیشتر بخوانید
درمان افسردگی

نقشه مغزی (QEEG) چگونه به دست می آید؟

در ابتدا بیمار روی یک صندلی مخصوص می نشیند، سپس یک کلاه دارای الکترودهای مثبت و منفی بر روی سر وی قرار داده می شود. ژلی مخصوص در محل اتصال الکترودها به سر استفاده می شود. سپس الکترودهای متصل به کلاه شروع به ثبت امواج مغزی می کنند؛ این ژل ها دریافت اطلاعات مغزی را آسان می سازند. هنگام نقشه برداری از مغز، از بیمار درخواست می شود رفتارهای مختلفی را انجام دهد. مثلا ممکن است از او بخواهند که در برخی از مواقع، چشمانش را باز و در برخی دیگر از مواقع چشمانش را بسته نگه دارد. و یا اینکه از وی بخواهند برخی از عملیات ریاضی را انجام دهد و یا یک بازی کامیپوتری را بدون استفاده از دست، هدایت کند.

در طول مدت نقشه برداری از مغز، فرد بیمار باید تا جایی که امکان دارد بی حرکت بماند. حتی کوچکترین حرکات مانند پلک زدن و یا فشار دادن دندان ها و حتی قورت دادن آب دهان در طول این مدت، ممنوع است.

انجام فرآیند نقشه برداری از مغز با توجه به پروتکلی که طبق آن انجام می پذیرد بین 10 الی 30 دقیقه به طول خواهد انجامید.

سخن پایانی

زندگی در دوران کنونی و تغییر کردن شرایط شغلی، اجتماعی، فرهنگی و خانوادگی در کنار دور شدن هر چه بیشتر انسان ها از طبیعت مشکلات روحی فراوانی را برای انسان موجب شده است.

اضطراب، افسردگی، اختلالات تمرکز و … تبدیل به بخشی جداناشدنی از زندگی انسان مدرن شده اند.

از طریق شناخت و کنترل هر چه بیشتر امواج مغزی می توان به این اختلالات خاتمه داد و زندگی بهتر و آرامتری را برای انسان های عصر حاضر رقم زد.

علاوه بر این درمان مشکلات و اختلالات مغزی، همراه با افزایش هدفمند توانایی های مغزی به انسان در یادگیری مهارت ها، علوم و فنون مختلف کمک شایانی خواهد کرد.

 

برچسب ها:
پرسش و پاسخ تکمیلی

سوالات شما در اسرع وقت پاسخ داده شده و از طریق ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد

0 دیدگاه
یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پنج × 3 =

Call Now Button